Mondzorg tijdens de zwangerschap
Vanaf ongeveer de derde maand reageert tandvlees heftiger op dezelfde hoeveelheid plak. Je poetst niet slechter dan vorig jaar, maar je tandvlees is rood, dik en het bloedt bij de minste aanraking. Dat heet zwangerschapsgingivitis en het overkomt een groot deel van de zwangeren. Het gaat over — mits je het aanpakt en niet gaat ontzien.
Hormonen maken het tandvlees gevoeliger
Onder invloed van zwangerschapshormonen krijgen bepaalde bacteriën meer ruimte en reageert het tandvleesweefsel sterker op de plak die er zit. Het beeld begint meestal rond de tweede tot derde maand en is het duidelijkst tussen de tweede en achtste maand. Het tandvlees is rood, gezwollen en bloedt bij het poetsen.
De valkuil is voorspelbaar: het bloedt, dus je durft daar minder hard te poetsen, dus blijft er meer plak zitten, dus wordt de ontsteking erger. Precies andersom werkt het. Zacht maar consequent doorpoetsen langs de tandvleesrand, en elke dag tussen de tanden reinigen, brengt het tandvlees binnen een week of twee tot rust.
Bloedend tandvlees is geen teken dat je te hard poetst. Het is een teken dat er ontsteking zit. Gezond tandvlees bloedt niet, ook niet als je er stevig langs gaat.
Gewoon gaan, en zeg dat je zwanger bent
Volgens het Ivoren Kruis kleven er aan de meeste tandheelkundige behandelingen tijdens de zwangerschap geen risico’s, plaatselijke verdoving inbegrepen. Dat is de belangrijkste zin van deze pagina, want de gedachte “ik wacht wel tot na de bevalling” is precies wat een beginnende ontsteking de tijd geeft om parodontitis te worden.
Wat wel telt: meld altijd dat je zwanger bent en hoe ver je bent. De tandarts kan dan de planning en de houding in de stoel daarop aanpassen, en terughoudend zijn met röntgenfoto’s die kunnen wachten.
Laat je tandvlees in deze periode een keer extra beoordelen door een mondhygiënist. Een grondige reiniging haalt de plak en het tandsteen weg waar de ontsteking op teert — dat doet meer dan wat je thuis met een borstel voor elkaar krijgt.
Overgeven en je glazuur
Maagzuur is agressiever voor glazuur dan wat je ook eet of drinkt. Wie in het eerste trimester veel overgeeft, loopt daardoor risico op erosie, vooral aan de binnenkant van de boventanden.
- Poets niet meteen na het overgeven. Het glazuur is dan tijdelijk zachter en je poetst het letterlijk weg. Wacht ongeveer dertig minuten.
- Spoel wel direct. Met water, of met een lepel water waarin je een halve theelepel baksoda oplost. Dat neutraliseert het zuur zonder te schuren.
- Krijg je van de tandpastasmaak kokneigingen? Neem een neutrale, milde pasta of poets een tijdje met alleen water en breng de tandpasta later op de dag aan, op een moment dat het wel gaat. Beter een aangepaste routine dan geen routine.
- Kies een pasta met een lage RDA. Bij glazuur dat al aangetast is telt de schuurwaarde. In het register zie je bij welke pasta’s die waarde überhaupt gepubliceerd is.
Twee dingen die niet kloppen
Onzin. De baby trekt geen kalk uit je gebit. Wat er wél gebeurt is meer tandvleesontsteking en meer zuuraanvallen door misselijkheid en tussendoortjes — allebei aan te pakken.
Juist niet. Onbehandelde tandvleesontsteking gaat door tijdens en na de zwangerschap. Ga gewoon en meld dat je zwanger bent.
Na de bevalling zakt de tandvleesontsteking meestal binnen enkele maanden weg, als de plak weg is. Blijft het tandvlees dik en bloeden, laat het dan nakijken — dan is er meer aan de hand dan hormonen.
En het gebit van je kind
De bacteriën die gaatjes veroorzaken komen niet mee met de geboorte; die worden overgedragen, meestal door de ouders. Je eigen mond gezond houden is dus ook iets wat je voor je kind doet. Vanaf het eerste tandje begint het poetsen, en hoe dat gaat staat op tanden poetsen bij een baby en peuter.
Mag ik verdoving bij de tandarts?
Volgens het Ivoren Kruis kleven er aan de meeste behandelingen tijdens de zwangerschap geen risico’s, plaatselijke verdoving inbegrepen. Meld altijd dat je zwanger bent.
Zijn röntgenfoto’s veilig?
Een tandheelkundige opname is een zeer lage dosis en wordt met een schort gemaakt. In de praktijk stelt een tandarts een niet-urgente foto meestal toch uit. Overleg het.
Mag ik mondwater gebruiken?
Ja. Bij tandvleesontsteking wordt soms tijdelijk een antibacterieel mondwater geadviseerd. Gebruik het op een ander moment dan het poetsen en niet langer dan de tandarts aangeeft.
Ik heb een bobbeltje op mijn tandvlees gekregen.
Dat kan een zwangerschapstumor zijn — ondanks de naam een goedaardige woekering van ontstoken tandvlees, die meestal na de bevalling vanzelf verdwijnt. Laat het wel bekijken.
Bronnen
- Ivoren Kruis — Zwangerschap en mondgezondheid: aan de meeste tandheelkundige behandelingen tijdens de zwangerschap kleven geen risico’s, plaatselijke verdoving inbegrepen.
- Ivoren Kruis — Basisadvies Fluoride.