Kunstgebit verzorgen
De meest gemaakte fout is de meest logische: het kunstgebit poetsen met tandpasta. Gewone tandpasta is gemaakt om glazuur te reinigen, en glazuur is vele malen harder dan het kunststof waar een prothese van gemaakt is. Je schuurt er onzichtbare krasjes in, en in die krasjes gaan verkleuring en bacteriën zich nestelen.
Twee keer per dag uit de mond
- Spoel de prothese na elke maaltijd af onder de kraan. Dat kost tien seconden en haalt het grofste eraf.
- Borstel hem twee keer per dag met een protheseborstel en vloeibare zeep of een speciaal prothesereinigingsmiddel. Geen tandpasta. Een gewone afwasborstel of handzeep kan ook — het gaat om zacht en niet-schurend.
- Doe het boven een bak water of een handdoek. Een prothese die op de wastafel valt breekt. Dat is de meest voorkomende schade en hij is met deze ene gewoonte te voorkomen.
- Laat hem ’s nachts uit. Het tandvlees eronder heeft de nacht nodig om te herstellen; een prothese die dag en nacht in zit vergroot de kans op ontsteking en schimmel. Bewaar hem droog of in schoon water, niet in een gesloten doosje met oud water.
- Gebruik een reinigingstablet als aanvulling, niet als vervanging. Een bruistablet lost aanslag op maar borstelt geen plak weg. Doe het mechanische werk zelf.
De mond eronder telt ook
Er staat geen tand meer op, dus valt er niets te poetsen — zo redeneert bijna iedereen. Maar het tandvlees, de kaakwal, het gehemelte en de tong dragen wél een laag bacteriën, en die veroorzaakt slechte adem, een branderig gevoel en schimmelinfecties.
Poets daarom elke ochtend met een zachte borstel en alleen water over de kaakwallen, het gehemelte en de tong. Het duurt een halve minuut. Bij een gedeeltelijke prothese verzorg je de overgebleven eigen tanden extra zorgvuldig: precies daar waar de klemmen aangrijpen blijft plak zitten, en die tanden dragen de hele constructie.
Heb je een droge mond door medicatie, dan zit de prothese ook slechter — speeksel zorgt voor de zuiging waar een bovenprothese op blijft zitten. Zie droge mond door medicatie.
Als hij niet meer zit
Kleefpasta is bedoeld als hulpmiddel, niet als oplossing voor een prothese die niet meer past. Heb je steeds meer nodig, dan is de pasvorm het probleem. De kaak trekt na het verlies van tanden jarenlang terug, dus een prothese die in het begin perfect zat, zit na een paar jaar los.
Een losse prothese schuurt, geeft drukplekken en zorgt ervoor dat je minder goed kauwt en dus anders gaat eten. Laat hem opnieuw laten passen of vervangen — dat is normaal onderhoud, geen luxe. Ga ook met een kunstgebit gewoon periodiek naar de tandarts of tandprotheticus, minimaal om het jaar. Die kijkt niet alleen naar de prothese maar ook naar de slijmvliezen eronder.
Waar je mee naar de tandarts gaat
- Rode, branderige plekken onder de prothese — vaak prothesestomatitis, een schimmelinfectie. Behandelbaar, maar niet met beter poetsen alleen.
- Een drukplek die na een paar dagen niet weg is.
- Witte of rode plekjes die niet weggaan — na twee weken altijd laten bekijken.
- Een prothese die klappert of loslaat bij praten.
- Aanhoudende slechte adem ondanks reinigen.
Mag ik mijn kunstgebit echt niet met tandpasta poetsen?
Beter van niet. De schuurmiddelen die glazuur schoonhouden zijn te agressief voor kunststof en maken microscopische krasjes waarin verkleuring en bacteriën blijven hangen. Vloeibare zeep of een prothesemiddel doet hetzelfde werk zonder schade.
Kan ik hem in kokend water uitkoken?
Nee. Heet water vervormt het kunststof en dan past hij niet meer. Lauw water is het maximum.
Mag hij ’s nachts in het water blijven liggen?
Dat mag, mits je het water elke dag ververst en het bakje ook schoonmaakt. Droog bewaren mag ook bij de meeste moderne protheses — vraag het bij je tandprotheticus na voor jouw type.
Helpt bleken bij een verkleurd kunstgebit?
Nee. Bleekmiddel werkt op tandmateriaal, niet op kunststof, en het kan de kleur juist onregelmatig maken. Een tandprotheticus kan hem professioneel reinigen of opnieuw polijsten.
Bronnen
- Het KIMO — klinische praktijkrichtlijnen mondzorg, waaronder mondzorg voor aan huis gebonden kwetsbare ouderen.
- Ivoren Kruis — dagelijkse mondverzorging.